Verdieping

Katalyse wordt kinderspel

26 maart, 2021
Wnt-website
Legosteentjes zijn soms heel geschikt om heterogene katalyse te visualiseren.

In haar animatie licht Denekamp een door haar ontwikkelde truc toe om losse metaalatomen netjes te verspreiden over een inerte drager. Die atomen, bijvoorbeeld koper of kobalt, hangt ze op in het hart van een ftalocyanine, een organisch molecuul in de vorm van een vierpuntige ster. De punten modificeert ze dusdanig dat ze met elkaar kunnen reageren, al dan niet met lineaire koppelstukken ertussen. Op een inerte ondergrond kweekt ze zo een matje waarin de metaalatomen gegarandeerd op regelmatige afstand van elkaar liggen. Via de koppelstukken is die afstand nog instelbaar ook.

Zulke losse metaalatomen genieten steeds meer populariteit als katalysator. Om er optimaal van te profiteren moet je er zo veel mogelijk zien te plaatsen per vierkante micrometer drager, zonder dat ze elkaar meteen al raken of achteraf gaan klonteren. Soms moet de afstand nog iets groter zijn omdat de drager zelf ook een rol speelt in het proces, en ruimte moet bieden aan de grondstoffen. Met Denekamps vinding kun je dat precies instellen.

De afrondende publicatie in Catalysis Science & Technology verscheen in september vorig jaar, en na afronding van haar proefschrift had Denekamp nog vier maanden over om er een filmpje over te maken voor een groter publiek. Haar begeleider Gadi Rothenberg, zelf zeer gecharmeerd van wetenschapscommunicatie, steunde het initiatief van harte.

Vaak worden zulke legofilmpjes gemaakt met stop-motiontechnieken, waarbij je telkens de blokjes subtiel verplaatst en dan een plaatje schiet. Dat kost echter heel veel tijd en als de blokjes moleculen moeten voorstellen die uit de lucht komen vallen, wordt het sowieso een beetje lastig. Vandaar dat Denekamp daarvoor computeranimaties gebruikte, afgewisseld door scènes met niet-bewegende legopoppetjes in het lab. Een coauteur met een goede commentaarstem mocht het aan elkaar praten.

Ilse Denekamp hoopt op 7 april online te promoveren aan de Universiteit van Amsterdam.

Denekamp, I.M. et al. (2020) Catal Sci Technol 10 (6694-6700)

 
Arjen Dijkgraaf
Arjen Dijkgraaf 26 maart 2021

Nog geen opmerkingen

Meer Verdieping
Zout geeft het startschot
06 okt 2026 — Renée Canrinus-Moezelaar
Ideale habitat voor industriële premières
06 okt 2026 — Jacqueline van Gool
'We gaan dit gewoon doen'
06 okt 2026 — Esther Thole
Tegen de klok
15 sep 2026 — Ruben Boot
C2Weekly nieuwsbrief
weekly

Mis geen enkel bericht met onze nieuwsbrief C2Weekly

Elke woensdag in je inbox: het laatste chemie- en life sciences nieuws uit Nederland en Vlaanderen, aangevuld met analyses, achtergronden en meer!

Inloggen

Nog niet geregistreerd?

Registreer je gratis en ontvang de nieuwsbrief, creëer je eigen profiel en reageer op onze artikelen.

Not registered yet?

Register for free and receive our newsletter.

Inloggen voor leden van de KNCV, KVCV, NBV en NVBMB

  • Log in het met het e-mailadres waarmee je bij je vereniging bekend bent. Weet je niet welk e-mailadres dat is? Kijk dan op welk adres je de digitale nieuwsbrief van je vereniging ontvangt.
  • Als je nog niet eerder ingelogd hebt moet je een nieuw wachtwoord aanmaken. Klik hiervoor op ‘wachtwoord resetten’.