Het lerarentekort is nog steeds niet opgelost. Ondertussen wijst een recent rapport op de overhead binnen de schoolmuren. Die is er zeker, stelt docent scheikunde Arjan Linthorst, maar daarbuiten spookt het veel meer. ‘Het wemelt er wat mij betreft van belangenverenigingen op kosten van de belastingbetaler, onder andere via overheidssubsidies.’

Nieuwe bezems vegen schoon. Dat moet Dennis Wiersma (VVD), voormalig Minister voor Primair en Voortgezet Onderwijs, ook hebben gedacht. Hij trad in 2022 aan, maar moest vroegtijdig het veld ruimen. Dat lag deels aan hemzelf als ik de kranten moet geloven, maar boze tongen beweren dat hij ook een pootje is gelicht in de onderwijspolder. Tsja. Wie het weet mag het zeggen. Zijn partijgenoot staat in ieder geval klaar voor een tweede poging: staatssecretaris Judith Tielen. Zij stuurde vlak voor de zomervakantie het rapport Definitie ‘overhead’ in het funderend onderwijs naar de Tweede Kamer. Het rapport richt zich vooral op overhead binnen de schoolmuren, maar komt helaas niet tot een eenduidige betekenis ervan. In meerdere opzichten vind ik deze gang van zaken wrang, vooral voor belastingbetalers en liefhebbers van het publieke belang. 

Om te beginnen is er al een eeuwigheid sprake van een (kwalitatief en kwantitatief) lerarentekort. Dat is na de zomervakantie vast niet opgelost. Toch heeft de staatssecretaris blijkbaar zorgen over overhead binnen de schoolmuren. Nietszeggende kletsfuncties binnen de schoolmuren? Ja, het bestaat. Beschamend? Ja, dat ook, zeker in het licht van dat lerarentekort. Alleen buiten de schoolmuren spookt het meer, wat mij betreft. Daar zit de echte overhead als we de relevante harde cijfers uit de jaarverslagen van relevante stakeholders beschouwen.

‘Dat is wat mij betreft een absurde toename van overhead, zeker in het licht van het lerarentekort’

De Inspectie van het Onderwijs (IvhO) is een lastig voorbeeld. In 2021 bedroeg de personele bezetting 536 fte. In 2025 is dat gegroeid naar een historisch maximum van 782 fte. Deze toename werd veroorzaakt door het beleidsprogramma “Versterkt Toezicht”, onder politieke aansturing van Wiersma. Hij had terechte zorgen over de kwaliteit van het onderwijs en dus nam controle toe. Maar tegelijkertijd zou het maar zo eens kunnen zijn dat er ook leraren zijn overgestapt naar de IvhO. Is dat dan wenselijk voor het publieke belang? Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur & Wetenschap (MinOCW) valt uiteraard ook in de categorie overhead. In 2012 werkten hier omgerekend 3758 voltijdskrachten. In het piekjaar 2025 werkten er omgerekend 6551 voltijdskrachten. Dat is wat mij betreft een absurde toename van overhead, zeker in het licht van het lerarentekort. 

Controlerende invloed

Op dat MinOCW en IvhO heeft Tielen zeer directe invloed. Op de CAO’s van het PO en VO gek genoeg niet. Wrang is dat. Uiteraard besef ik dat het lerarentekort een meerkoppig monster is, waarvan de CAO één van de factoren van invloed is. De beide CAO’s van het PO en het VO samen hebben betrekking op ongeveer 23 miljard belastingeuro’s per jaar. Zo’n groot bedrag is normaal gesproken geen klein bier in de politiek, maar toch ontbreekt onder deze CAO’s een handtekening van een staatssecretaris of minister die door onze volksvertegenwoordiging democratisch wordt gecontroleerd. De handtekeningen van de voorzitters van twee belangenverenigingen staan er wel onder: de PO-Raad en de VO-Raad. Dat alleen al maakt deze raden stakeholders met impact, op kosten van de belastingbetaler, maar buiten de controlerende invloed van de volksvertegenwoordiging. Praktisch alle schoolbesturen zijn overigens lid van deze raden. Uiteraard groeit, ongeacht het lerarentekort, de personele bezetting van zowel de PO-Raad als de VO-Raad. Dat vindt de meerderheid van de schoolbesturen blijkbaar prima. Zoals de meerderheid het blijkbaar ook prima vindt dat de salarissen van de voorzitters van deze raden vergelijkbaar zijn (PO-Raad), of zelfs hoger zijn (VO-Raad), dan die van onze minister-president. Tsja, hier heeft Tielen niet zoveel directe invloed op, al zou ze de subsidiekraan van beide raden wel dicht kunnen draaien. 

Is er nog meer bedenkelijke overhead, buiten de schoolmuren? Jazeker. Hoogleraar Edith Hooge, tevens oud-voorzitter van De Onderwijsraad, geeft in haar oratie aan dat het ‘bestuurlijke middenveld’ ‘van oudsher al druk bezet’ is, maar dat het sinds de jaren 90 nog drukker is geworden. Het wemelt er wat mij betreft van belangenverenigingen op kosten van de belastingbetaler, onder andere via overheidssubsidies. Daar heeft Tielen wel enige invloed op. 

Kortom. Ik ben zeer benieuwd of Tielen – toch een nieuwe bezem – haar pijlen gaat richten op de echte overhead in het funderend onderwijs en wel zodanig dat het lerarentekort als sneeuw voor de zon verdwijnt ten behoeve van onze welvaart. Aan mij zal het in ieder geval niet liggen, want ik heb vol goede moed mijn schooltas alvast gepakt.

Dr. Arjan Linthorst is docent scheikunde in het voortgezet onderwijs. Deze bijdrage verscheen eerder in het Dagblad van het Noorden op 27 augustus 2026.

Reageren? redactie@kncv.nl