Het Britse Circtec bouwt in Delfzijl aan een chemische fabriek die afvalbanden omzet in hoogwaardige productstromen voor zowel chemische industrie als bandenproducenten. ‘We zien dat bandenproducenten heel graag willen verduurzamen en wij denken graag met ze mee hoe ze onze recovered carbon black goed kunnen gebruiken.’

Het is een zonovergoten vrijdagmiddag als ik een groot industrieterrein in het noorden van Groningen oprij. Het is hier op het eerste gezicht vrij leeg, maar in het midden van het terrein staan een paar kantoorgebouwen gemaakt van zeecontainers en een enkele grote installatie. ‘We hebben nog genoeg ruimte voor uitbreiding’, lacht Pieter ter Haar, director bij Circtec – het chemiebedrijf waar ik vandaag op bezoek ben. De Nederlandse chemicus is door het Britse bedrijf aangetrokken om hun grote ambities waar te maken. Met zijn collega’s bouwt hij hier aan een grote bandenrecyclingsfabriek die uiteindelijk zes procent van alle afgedankte banden in de Europese Unie moet kunnen verwerken tot nieuw inzetbare producten.

Roetkorrels

Ter Haar leidt me rond over de fabriek, en vertelt hoe ze hier zijn terechtgekomen. Sinds afgelopen februari 2026 draait de fabriek; het resultaat van 16 jaar ontwikkeling en ruim €250 miljoen aan investeringen. Circtec trok Ter Haar aan omdat hij veel expertise heeft in dit veld. ‘Ik werk al heel lang aan chemische recycling van rubber, en heb me ontwikkeld tot expert in recovered carbon black – de roetkorrels die we toevoegen aan banden om ze meer stevigheid te geven. Circtec kon mijn kennis goed gebruiken, en na acht jaar staan we nu hier.’

Het was voor Ter Haar, die in Canada woont, ook een mooie kans om terug te komen naar zijn geboorteprovincie. ‘We hebben verschillende plekken bekeken, maar we zagen dat bedrijven hier in het Noorden veel bezig zijn met duurzaamheid en samen werken aan een nieuwe vorm van chemische industrie. Wij willen echt een voorbeeld zijn van deze nieuwe, duurzame chemie waarbij we betrokken zijn bij alle stappen in de keten, dus we voelen ons hier helemaal thuis.’

Koolwaterstoffen

Het begint allemaal in grote vliegtuighangars die vol liggen met enorme stapels rubbersnippers. ‘Onze grondstof is een vrij grove mix van verschillende soorten banden’, vertelt Ter Haar. ‘We hoeven het niet helemaal te versnipperen tot kleine korrels, dus dat scheelt alweer energie in de eerste stap.’ De snippers voeren ze aan een reactor voor pyrolyse; het verhitten van het rubber rond 500 graden zodat het in zijn componenten uiteenvalt. Circtec heeft hiervoor een speciale reactor ontwikkeld, een horizontale reactor waarin de rubberdeeltjes continu omhoog worden geschept en weer naar beneden vallen. Ter Haar legt uit: ‘Op deze manier hebben we de beste thermodynamische efficiëntie van het proces en zorgen we voor zoveel mogelijk interactie tussen het oppervlak van de rubberdeeltjes en de gasfase. Dan krijg je een veel hogere opbrengst.’

Op deze manier creëren ze verschillende stromen vanuit de reactor. Het eerste product is syngas; een mix van waterstof en laagmoleculaire koolstofwaterstoffen zoals methaan die het bedrijf gebruikt als brandstof voor de reactoren. Daarnaast maken ze ook een stroom die lijkt op ruwe olie met daarin allerlei complexere koolwaterstoffen. ‘Andere chemische rubber-recyclingbedrijven maken ook dit soort “ruwe” olie’, vertelt Ter Haar. ‘Maar wat ons uniek maakt is dat we het zelf met stoomdestillatie en een aantal andere stappen verwerken tot twee producten: de zware fractie wordt biobrandstof voor de scheepvaart en de lichte fractie is een nafta-achtige olie die je in een kraker kunt verwerken tot allerlei nieuwe moleculen.’

Fruitmand

Wat er dan nog overblijft is de vaste stof waar Ter Haar al zijn hele werkende leven onderzoek naar doet: recovered carbon black. ‘Verschillende banden gebruiken verschillende soorten carbon black, afhankelijk van welke eigenschappen je nodig hebt’, zegt Ter Haar. In principe zijn al deze deeltjes opgebouwd uit roetdeeltjes, die als een soort druiventros bij elkaar zitten. Het verschil in eigenschappen komt door de grootte van de ‘druiven’ en de vorm van de tros. ‘Na recycling heb je al deze verschillende vormen door elkaar, samen met wat andere anorganische stoffen zoals bijvoorbeeld metaalverbindingen en silica’, zegt Ter Haar. ‘Dat heeft invloed op de eigenschappen.’

De afgelopen jaren heeft hij daarom veel tijd gestoken in het begrijpen van de eigenschappen van dit mengsel. ‘We vonden dat je recovered carbon black prima kan gebruiken in nieuwe banden, maar het werkt natuurlijk niet precies hetzelfde als de pure carbon black varianten.’ Ter Haar vergelijkt het vaak met een fruitmand. ‘In onze fruitmand zitten niet alleen druiven, maar ook appels en peren. Als je daar een Merlot van wilt maken, gaat het niet goed. Maar een smoothie kan wel!’

Met hun uitgebreide kennis over de specifieke eigenschappen van het product kan Circtec andere partijen helpen. ‘We zien dat bandenproducenten heel graag willen verduurzamen, ze willen in 2050 het liefst klimaatneutraal zijn. We denken graag met ze mee hoe ze onze recovered carbon black goed kunnen gebruiken.’

Ruimte voor uitbreiding

We staan inmiddels boven op de toren waar de emissiefilters hun zuiverende werk doen. Vanaf hier is het proces goed te volgen: van de centrale reactoren lopen de lijnen voor gas, vloeistof en vaste stof verschillende kanten op, met veel ruimte ertussen voor uitbreiding. ‘We zitten nu op 20 procent capaciteit, en verwerken zo’n 50.000 ton afvalbanden per jaar’, zegt Ter Haar. Circtec werkt nu door aan de opschaling naar volledige capaciteit. ‘De vergunningen zijn rond, en we hebben de volledige productie van al onze producten al voor meerdere jaren verkocht. BP neemt onze vloeibare producten af en Birla Carbon is onze partner aan de recovered carbon black-kant. Vanuit de overheid is er ook veel support, alleen Nederlandse investeerders zijn nog wat terughoudend.’

Maar Ter Haar is optimistisch. ‘We draaien nu echt, en kunnen hopelijk iedereen overtuigen dat het werkt. Het is supergaaf om te werken aan zo’n nieuw proces. Dat ik in mijn eigen geboorteland kan helpen met de verduurzamingsopgave en werkgelegenheid, is natuurlijk een droom die werkelijkheid wordt. Het is niet makkelijk, dus ik ben trots op wat we tot nu toe hebben bereikt.’