De gemiddelde sterveling denkt, met de huidige hype van proteïnerijke shakes en repen, bij eiwitten waarschijnlijk voornamelijk aan voeding. Maar op de cover benadrukt Ruben Boot, sinds begin april redacteur bij C2W | Mens & Molecule, het nog maar eens: deze eiwitrevolutie gaat niet over eten, maar over de medicijnen van de toekomst. Maar liefst zeven van de tien bestverkochte medicijnen ter wereld bestaan uit eiwitten. En dankzij de opkomst van AI kunnen eiwit-gebaseerde geneesmiddelen nog sneller worden ontwikkeld.

Metaforen

De eerste veertig bladzijden van het compacte boekje, uit de reeks Pocket Science, bieden een spoedcursus over de rol van eiwitten in het menselijk lichaam. Boot gebruikt hierbij tal van metaforen, zoals dat DNA het kookboek van de cel is en de genen de recepten. De eiwitten zijn dan weer de werkpaarden van de cel. De theoretische concepten zijn dankzij deze manier van visualiseren, direct behapbaar.

De rest van het boek beschrijft, ook weer rijkelijk voorzien van metaforen, de belangrijkste doorbraken in de ontwikkeling van eiwitmedicijnen, het succesverhaal van de universitaire spinoff Genentech en de potentieel oneindige mogelijkheden van dit type geneesmiddel. Boot belicht welke wetenschappelijke en technologische vindingen ervoor hebben gezorgd dat dit vakgebied een ware revolutie doormaakt. Met name de rekenkracht van computers, het repetitieve vernuft van machine learning en de ontwikkeling van geavanceerde analyse-apparatuur. Ook legt hij uit wat de moeilijkheden zijn met dit type medicijnen – bijvoorbeeld hoe je een eiwitmedicijn in een cel krijgt. ‘Het paard op stal’, in de woorden van Boot.

De theoretische concepten zijn dankzij deze manier van visualiseren, direct behapbaar.

Dichtbij huis

De schrijver belicht ook het onderzoek van diverse Nederlandse en Vlaamse onderzoekers, zoals dat van bio-informaticus Hanka Venselaar van het Radboudumc en structuurbioloog Anastassia Vorobieva van het VIB-VUB Centrum voor Structurele Biologie. Venselaar onderzoekt met behulp van visualisatiesoftware en AI hoe veranderingen in de vorm van eiwitten leiden tot een verandering in de functie. Vorobieva gebruikt eiwitten die eruitzien als kleine tunneltjes om genetische sequenties te kunnen aflezen. Door niet alleen de veelal Amerikaanse ontwikkelingen te benoemen, maar juist de lokale expertise te benadrukken, wordt de materie minder een ‘ver-van-mijn-bed’-onderwerp.

Docent

Na het lezen van dit boekje heeft ook een niet-expert in een ochtend of middag een duidelijker beeld van eiwitmedicijnen en hoe ze werken, zonder op Wikipedia te hoeven vertrouwen of wetenschappelijke boeken te hoeven raadplegen. De luchtige manier waarop De eiwitrevolutie  is geschreven, zorgt ervoor dat je de theorie vrijwel direct begrijpt. Dat is een eigenschap waar menig leerkracht jaloers op kan zijn. Waarom is Ruben Boot eigenlijk geen docent?