Wat voor waarde heeft de h-index, vraagt Meme & Molecule-columnist Sjoerd Rijpkema zich af.

De wetenschap borduurt steeds vaker voort op wat al bestaat en ontdekt is. Hier heb ik al over geschreven in mijn eerdere column ‘Palladium’. Maar waarom kiezen onderzoekers eigenlijk zo vaak voor dat veilige pad? Misschien wel omdat we ze daar precies voor belonen.

Neem de h-index. Een simpel getal dat ooit is bedacht om wetenschappelijke impact te meten. Heb je een h-index van 10, dan heb je minstens tien artikelen die ieder minstens tien keer zijn geciteerd. Het is een manier om te meten hoe ‘succesvol’ een academicus is. Het klinkt overzichtelijk, maar er ontstaat een merkwaardige prikkel. Je wordt niet per se beloond voor goed onderzoek, maar vooral voor onderzoek waar veel naar wordt verwezen. Dan wordt het aantrekkelijk om je aan te sluiten bij populaire onderwerpen en je werk zo te positioneren dat anderen het makkelijk kunnen citeren.

Een riskant idee kan revolutionair zijn, maar ook volledig mislukken en nul citaties opleveren. En dat heeft directe gevolgen voor je eigen carrière en je groep. Een kleine uitbreiding op een populair onderwerp heeft die onzekerheid veel minder. Waarom zou je dus het onbekende onderzoeken als je carrière en geldaanvragen worden afgerekend op een getal dat vooral groeit door de gebaande paden te bewandelen? De ironie is dat we met de h-index proberen de impact van wetenschap te meten, terwijl we ermee juist de grootste impact ontmoedigen.