Ook Nobelprijswinnaars kunnen heel goed een beetje ronddwalen en gewoon maar wat proberen, leest hoofdredacteur Esther Thole tot haar grote genoegen. Maar ongehinderd je eigen ideeën volgen is niet voor iedereen weggelegd gezien de fikse competitie om onderzoeksgeld.

Ik ben niet heel goed in plannen (of beter: in me houden aan mijn eigen planning) en ook niet in gestructureerd werken, richtlijnen volgen of zaken zodanig aanpakken dat anderen het probleemloos kunnen reproduceren. Maar wat ik daarentegen heel goed kan is lekker ronddwalen, aanklooien, van de hak op de tak springen (of ietsje chiquer: associatief denken), veel uiteenlopende informatie tot me nemen en onbevangen ergens induiken dat meestal niets te maken heeft met wat ik op dat moment eigenlijk zou moeten doen.

Natuurlijk zou je dit kunnen wegzetten als uitstelgedrag en ik geef meteen toe dat ik ook daar heel goed in ben. Maar regelmatig lees ik dan weer dat dit soort niet-doelgericht bezig zijn heel belangrijk is voor de broodnodige mentale ontspanning waar we in onze, naar het schijnt hypernerveuze, samenleving heel veel behoefte aan hebben. Even uit die onstuitbare drang naar efficiency en (zelf)optimalisatie stappen en gewoon lekker je gedachten de vrije loop laten en beetje aanprutsen. Mij bevalt dat uitstekend.

Dus toen ik dat onlangs weer eens aan het doen was, onder het enigzins vergoeilijkende motto van ‘even bijlezen in Nature zo na de vakantie’, belandde ik lustig klikkend bij een In Memoriam van Rudolph (Rudy) Marcus, een theoretisch chemicus en Nobelprijswinnaar van wie ik nog nooit had gehoord. Des te meer reden dus om over hem te gaan lezen. En ik ben blij dat ik dat heb gedaan want het was niet alleen een informatief stuk, het bevatte ook een fantastische levenswijsheid van Marcus, die door de auteurs prachtig werd neergezet als ‘one of the last great pen-and-pencil theorists‘.

‘Natuurlijk zou je dit kunnen wegzetten als uitstelgedrag’ 

Gevraagd naar zijn manier van onderzoek doen, waarin hij graag uiteenlopende onderwerpen aansneed antwoordde Marcus ooit: ‘You have to be willing to flounder around, and I’ve done a lot of floundering over the years.‘ Dat ik uitgerekend al flounderend nou net op deze uitspraak stuitte vond ik heel bemoedigend. Rudy en ik hadden elkaar vast goed begrepen.

Gesteund door deze succesvolle ronddwaalactie besloot ik ook nog even Nature Chemistry aan te doen en ja hoor, daar liep ik al ‘spartelend’ weer een Nobelprijswinnaar tegen het lijf. Dit keer eentje die ik, net als jullie allemaal, wél ken namelijk Ben Feringa. Hij werd geïnterviewd over een recente paper van zijn groep en waar we nu staan in de ontwikkeling van moleculaire motoren. Als afsluiter werd hem gevraagd naar zijn advies voor jonge onderzoekers. ‘Follow your dreams‘, was zijn bondige antwoord. Niet verrassend, want Ben benadrukt in zijn presentaties altijd het belang van nieuwsgierigheid, verwondering en je laten leiden door wat je intrigeert.

Helemaal mee eens, maar de realiteit is ook dat lekker een beetje ronddwalen makkelijker gaat binnen een vaste aanstelling dan wanneer je als aanstormende wetenschapper van het ene tijdelijke contract naar het andere moet springen. In dit nummer merkt Rosa Rademakers op dat ‘iedereen met elkaar in competitie is’. En wie moet doorlopend moet vechten voor een plek heeft geen ruimte voor floundering of dromen. Zonde en contraproductief van al die creativiteit die nu te weinig ruimte krijgt.